دوفصلنامه علمی تخصصی هاد

دوفصلنامه علمی تخصصی هاد

جایگاه تربیت عقلانی در اندیشه آیت الله ناصری اصفهانی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 طلبه سطح 4 مرکز تخصصی تفسیر حوزه علمیه اصفهان
2 پژوهشگر مدرسه عالی فقه اصفهان
چکیده
یکی از مباحث مهم در نظرات علمای اسلامی، این است که آیا عقل در حوزه‌‌های گوناگون زندگی فردی و اجتماعی، می‌تواند تأثیرگذار باشد؟ در استناد و توجه به عقل، به‌عنوان یکی از مسیرهای کسب معرفت، اندیشه‌های متفاوتی وجود داشته است؛ دیدگاه‌هایی که عقل و وحی را مقابل یکدیگر دانسته یا به تفکیک آن‌ها پرداخته‌اند که منجر به نادیده انگاشته شدن عقل یا وحی و یا کم‌رنگ شدن آن‌ها شده است. نوشتار حاضر با روش توصیفی _ تحلیلی و با هدف تبیین تربیت عقلانی از نگاه آیت‌الله ناصری، به‌عنوان یکی از عالمان مشهور تربیتی، تدوین شده است؛ چرا که جمع‌کردن میان عقلانیت و مباحث نقلی برای کسب معرفت دینی، در کلام ایشان، نمود بارزی دارد. این عارف حکیم، نه عقل‌گرایی افراطی را می‌پذیرد و نه عقل‌ستیزی را برمی‌تابد. بیان قواعد عقلانی، اشاره به دلیل، تقریر استدلال، برشمردن فوائد و ضرر برخی مسائل، استفاده از مباحث عقل و علم در کلام آیت‌الله ناصری را می‌توان نمونه‌هایی از مباحث تربیت عقلانی در اندیشه ایشان دانست. در این پژوهش، تربیت عقلانی در آثار آیت‌الله ناصری، در هر سه بُعد عقلانیت، مورد بررسی قرار گرفته است. عقلانیت بنیادین با استدلالات و براهین؛ مانند معجزه بودن طول عمر امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)، عقلانیت ارزش‌ها با انتقادات به بینش‌ها و روش‌های نادرست و ارائه نمونه‌های اخلاقی و الگوهای عملی؛ مانند مباحث مربوط به متقین و عقلانیت ابزاری؛ مانند تفسیر ایشان از آیه 41 سوره حج، نشان می‌دهد که هر سه بُعد عقلانیت در راستای تربیت عقلانی، مورد توجه ایشان بوده است.
کلیدواژه‌ها