دوفصلنامه علمی تخصصی هاد

دوفصلنامه علمی تخصصی هاد

اعتماد سالک به استادان خاص و عام تمثل یافته در رؤیاها و مکاشفات در اندیشه عرفانی مکتب نجف

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره
چکیده
در اندیشه عارفان مکتب نجف، داشتن استاد سلوک و لزوم تبعیت از او در طریق به سوی حق تعالی، از اهمّ لوازم سلوک است. این عارفان از دو گونه استاد یاد کرده‌اند: استاد عام و استاد خاص. «پیامبر اعظم و اهل بیت طاهرین او» که مأموریت الهی ارشاد و هدایت خلق را دارند استاد خاص‌اند و مراد از استاد عام «استاد خبیر و بصیر و از هوا بیرون آمده و به معرفت الهیّه رسیده و انسان کامل» است.
سالک در ارتباط با این اساتید خاص و یا عام -چه در زمان حیات ایشان و چه در زمان مماتشان، و چه سالک در حیات دنیا سابقه آشنایی با آنان داشته باشد و چه ندیده باشد- ممکن است آن‌ها را در رؤیا و یا در مکاشفات خود ملاقات کرده، از آنان دستوری دریافت نماید. از آنجا که ممکن است گفته شود گاهی شیطان برای سالکان در صورت افراد گوناگون تمثل می‌کند، سالک چگونه می‌تواند به تمثل استاد خاص و یا استاد عام در رؤیا و یا مکاشفه خود اعتماد کند؟ آیا اساسا تمثل شیطان به صورت استاد خاص یا عام ممکن است؟ و در هر صورت معیار صحت و سقم چنین مشاهداتی چیست؟
عارفان مکتب نجف، برهان عقلی و نیز دلیل نقلی بر عدم تمثل شیطان به صورت پیامبر و اهل بیت و نیز استادان عام دارند و برای بازشناسی و صحت و سقم رؤیت اساتیدی که سالک در حیات دنیا با آنان سابقه آشنایی نداشته است، معیارهایی قرار داده‌اند. در این مقاله با روش توصیفی و تحلیلی و استفاده از آموزه‌های عرفانی، به ویژه آنچه از عارفان مکتب نجف در این باره مأثور است، در صدد بررسی مسائل مزبور بوده‌ایم.
کلیدواژه‌ها