بر اساس آموزه‌های قرآن، شرافت انسان، به درک و معرفت او از حقایق هستی است. شناخت صحیح از حقیقت، در گروِ داشتن باورهای صحیح و اخلاق مهذّب است. این پژوهش با روش توصیف و تحلیل متن قرآن و برخی روایات، به بررسی نقش باورها و مَلِکات و رفتارهای انسان در درک صحیح از حقایق هستی می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش این است که: «باورها، صفات و رفتار انسان چه تأثیری بر درک صحیح از حقایق توحیدی دارند و در صورت انحراف، نقطه آغاز حرکت انسان برای تصحیح درک‌های خویش چیست؟».
محورهای اصلی پژوهش، بیان تأثیر شخصیت سالم بر درک صحیح و بیان نقطۀ آغاز حرکت برای تصحیح درک‌های غلط است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که انحراف انسان در باورها و وجود رذایل اخلاقی و اصرار بر رفتارهای غلط، درک او را از حقایق توحیدی دچار اختلال می‌کند؛ تا آن‌جا که دچار درک وارونه از حقیقت می‌شود. در نقطۀ مقابل، شخصیت سالم، تأثیر مستقیمی بر درک صحیح از حقایق توحیدی دارد. انسان باید با استفاده از شناخت‌ها و گرایش‌های اولیۀ فطری، برای تصحیح درک‌هایش شروع به حرکت کند و با عمل به مقتضای آن، قدرت درک حقیقت را در خود توسعه بخشد تا به کمال دست یابد. دستاورد این پژوهش، نشان دادن ارتباط باور و اخلاق، با معرفت توحیدی بر اساس منابع دینی است.