یکی از مهم‌ترین رشته‌های علوم انسانی که نقش زیربنایی در رشد همه‌جانبۀ جوامع دارد، دانش تربیت است. اسلام به عنوان مکتبی انسان‌ساز، برای تربیت بشر اهمیت ویژه‌ای قائل است و نظریه‌ها و الگوهای خاص خود را در این زمینه دارد. استخراج این نظریه‌ها از منابع دینی، مستلزم بهره‌گیری از روشی معتبر و جامع است.
این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با گردآوری اطلاعات به شیوه اسنادی، به تبیین «روش اجتهاد جامع» در تولید دانش تربیت اسلامی پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که روش‌های متعارف مانند: رویکرد تهذیبی و انضمامی (حذف عناصر متعارض با دین از علوم غربی، بدون تغییر در شاکله اصلی آن)، رویکرد فقه تجویزی (تمرکز صرف بر بایدها و نبایدها)، رویکرد عقلی و فلسفی (تولید دانش صرفاً بر اساس عقل بدون استناد به نصوص دینی)، هر یک به دلایلی فاقد جامعیت لازم هستند. در مقابل، «اجتهاد جامع» با تلفیق دو رویکرد توصیفی (تبیین چیستی و چرایی پدیده‌های تربیتی) و تجویزی (استنباط احکام الزامی) و بهره‌گیری از تمام منابع معتبر دینی (قرآن، سنت، عقل)، توانایی استنباط نظام‌مند دانش تربیت اسلامی را داراست. به عنوان نمونه: در موضوع «تربیت عقلانی»، رویکرد اجتهاد جامع، نه‌‌تنها به استنباط احکام مرتبط (مانند وجوب تفکر) می‌پردازد، بلکه مبانی، اهداف، اصول، روش‌ها، عوامل و موانع تربیت عقلانی را نیز از دل نصوص استخراج می‌کند.
فرایند اجرای این روش در دو مرحلۀ کلیدی موضوع‌شناسی (بررسی لغوی و اصطلاحی) و حکم‌شناسی (فهم عقلایی، رجوع به منابع اجتهادی، ادلۀ فقاهتی و عرضه به تجربه) صورت می‌پذیرد. نتیجۀ نهایی آن، تولید دانش معتبر اسلامی و کارآمد در حیطه تربیت اسلامی است که قابلیت نظریه‌پردازی و نظام‌سازی دارد.